Warto jednak wiedzieć, skąd system pobiera informacje o paliwie. Dwa urządzenia GPS zamontowane w podobnych samochodach mogą pokazywać zupełnie inne dane, a wartości prezentowane jako spalanie mogą być obliczane na kilka sposobów.
Różnica wynika przede wszystkim z zakresu odczytywanych parametrów i metody ich przetwarzania.
Czy lokalizator GPS sam mierzy zużycie paliwa?
Podstawową funkcją lokalizatora GPS jest określanie położenia pojazdu. System wykorzystuje kolejne pozycje do odtworzenia trasy, wyznaczenia przebytego dystansu oraz analizy postojów i czasu przejazdu.
Sam sygnał GPS nie dostarcza jednak informacji o ilości paliwa zużytego przez silnik.
Jeżeli monitoring nie posiada dostępu do odpowiednich danych pojazdu ani dodatkowego czujnika, spalanie może być jedynie szacowane na podstawie dystansu i przyjętego średniego zużycia paliwa.
Przykładowo dla busa, któremu przypisano średnie spalanie na poziomie 10 l/100 km, przejazd 400 km będzie oznaczał szacunkowe zużycie 40 litrów.
Takie obliczenie może pomóc w przygotowaniu orientacyjnego budżetu trasy, ale nie pokaże zmian spowodowanych rzeczywistym obciążeniem silnika, długimi postojami z uruchomionym silnikiem czy trudnymi warunkami drogowymi.
Aby uzyskać dokładniejsze informacje, system musi korzystać z dodatkowego źródła danych.
Odczyt CAN. Co GPS może pobrać z komputera pojazdu?
CAN to magistrala komunikacyjna wykorzystywana przez elektroniczne sterowniki samochodu do wymiany informacji.
W zależności od marki, modelu, rocznika i zastosowanego urządzenia możliwy jest odczyt takich parametrów jak przebieg, obroty silnika, poziom paliwa czy łączne zużycie paliwa zarejestrowane przez sterownik.
W przypadku raportów spalania szczególnie przydatna jest informacja o całkowitej ilości paliwa zużytego przez silnik.
Niektóre sterowniki prowadzą narastający licznik zużycia paliwa. System telematyczny może odczytać jego wartość na początku i końcu analizowanego okresu.
Różnica między odczytami określa ilość paliwa zużytego w tym czasie.
Przykład obliczenia na podstawie danych CAN:
Na początku dnia licznik zużycia paliwa wskazuje 15 230 litrów.
Na końcu dnia wskazuje 15 270 litrów.
Różnica wynosi 40 litrów.
Jeżeli w tym samym czasie samochód pokonał 400 km, średnie zużycie paliwa wyniosło:
40 l / 400 km × 100 = 10 l/100 km.
Warto pamiętać, że dane o paliwie pochodzące ze sterownika są zwykle wartościami obliczanymi przez elektronikę pojazdu. Ich dostępność i dokładność mogą zależeć od konkretnego samochodu oraz sposobu odczytu.
Poziom paliwa a zużycie paliwa. Dlaczego to dwie różne informacje?
Monitoring GPS może również korzystać z odczytu poziomu paliwa w zbiorniku.
W takim przypadku system obserwuje zmiany ilości paliwa wskazywane przez fabryczny czujnik. Dane mogą być udostępniane w procentach pojemności zbiornika albo w litrach, zależnie od samochodu i konfiguracji systemu.
Na pierwszy rzut oka może wydawać się, że wystarczy porównać poziom paliwa na początku i końcu trasy, aby obliczyć spalanie.
W praktyce taki pomiar wymaga ostrożności.
Podczas jazdy paliwo przemieszcza się w zbiorniku. Nachylenie samochodu, hamowanie, przyspieszanie oraz charakterystyka fabrycznego czujnika mogą powodować chwilowe zmiany wskazań.
Dodatkowo samochód może zostać zatankowany w trakcie analizowanego okresu. System musi uwzględnić takie zdarzenie, aby prawidłowo obliczyć zużycie.
Dlatego odczyt poziomu paliwa służy przede wszystkim do monitorowania zawartości zbiornika oraz zmian tego poziomu. W przypadku obliczania spalania potrzebna jest odpowiednia interpretacja danych.
Kiedy stosuje się dodatkową sondę paliwa?
W niektórych pojazdach monitoring paliwa realizowany jest za pomocą osobnego czujnika zamontowanego w zbiorniku.
Takie rozwiązanie rozważa się wtedy, gdy wymagany jest bardziej szczegółowy pomiar poziomu paliwa, a fabryczne wskazania są niewystarczające lub niedostępne.
Sonda wymaga dopasowania do zbiornika, prawidłowego montażu i kalibracji. Jej wskazania również trzeba interpretować z uwzględnieniem warunków pracy pojazdu i charakterystyki zastosowanego urządzenia.
Przed wyborem takiego rozwiązania należy ustalić, czy celem jest analiza średniego spalania, kontrola tankowań, czy wykrywanie nieoczekiwanych zmian poziomu paliwa.
Są to różne zadania, które mogą wymagać odmiennego zestawu danych.
Dlaczego raport spalania GPS różni się od ilości paliwa na fakturach?
Właściciel firmy transportowej może zauważyć, że raport GPS pokazuje inne zużycie paliwa niż dane z kart paliwowych lub faktur.
Taka rozbieżność wymaga sprawdzenia kilku elementów.
Przede wszystkim ilość zatankowanego paliwa nie musi odpowiadać zużyciu w danym dniu. Jeżeli samochód rozpoczyna trasę z częściowo pełnym zbiornikiem, a tankowanie odbywa się dopiero po kolejnych kursach, dane z faktur odnoszą się do innego momentu niż raport jazdy.
Znaczenie ma również sposób liczenia przebiegu. System może wykorzystywać dystans wyznaczony z pozycji GPS albo odczyt licznika pojazdu.
Drobne rozbieżności pomiędzy tymi wartościami wpływają na wynik wyrażony w litrach na 100 km.
Przy analizie należy też sprawdzić, czy raport uwzględnia paliwo zużyte podczas pracy silnika na postoju.
Porównanie danych ma największą wartość wtedy, gdy dotyczą tego samego przedziału czasu i można ustalić poziom paliwa na początku oraz na końcu badanego okresu.
Jak analizować spalanie w firmie transportowej?
Pojedyncza wartość średniego spalania mówi stosunkowo niewiele o efektywności pojazdu.
Bus, który pokonuje 400 km autostradą z pełnym ładunkiem, pracuje w innych warunkach niż identyczny samochód wykonujący dostawy w mieście z częstymi zatrzymaniami.
Różnice w zużyciu paliwa mogą wynikać z masy ładunku, prędkości, ukształtowania terenu, temperatury, natężenia ruchu, czasu pracy silnika na postoju czy stanu technicznego samochodu.
Dlatego najlepiej porównywać wyniki w dłuższym okresie i analizować podobne rodzaje tras.
Jeżeli jeden samochód przez kilka tygodni regularnie zużywa więcej paliwa niż pozostałe pojazdy pracujące w porównywalnych warunkach, może to być sygnał do dodatkowej analizy.
Warto wtedy sprawdzić historię przejazdów, czas pracy silnika, obciążenie samochodu oraz kwestie techniczne.
Raport spalania stanowi punkt wyjścia do znalezienia przyczyny, ale sam wynik nie przesądza o jej źródle.
Czy na podstawie raportu GPS można wykryć ubytek paliwa?
To zależy od sposobu pomiaru.
System opierający się wyłącznie na danych o zużyciu paliwa przez silnik nie mierzy bezpośrednio zmian poziomu paliwa w zbiorniku.
Jeżeli celem jest monitorowanie tankowań i nagłych spadków poziomu paliwa, potrzebne są odpowiednie dane ze zbiornika, pochodzące na przykład z fabrycznego czujnika lub dodatkowej sondy.
Nawet wtedy pojedynczy spadek widoczny na wykresie wymaga weryfikacji. Zmiana nachylenia samochodu, chwilowe zakłócenie odczytu lub inny problem techniczny mogą dawać podobny obraz.
Dopiero analiza kilku źródeł informacji pozwala lepiej ocenić takie zdarzenie.
Na co zwrócić uwagę przy wyborze GPS z raportami paliwowymi?
Przed zakupem systemu monitoringu warto zapytać dostawcę, jakie dane będą faktycznie dostępne w konkretnym samochodzie.
Istotne jest ustalenie, czy raport będzie opierał się na szacunkowym spalaniu, danych ze sterownika silnika, fabrycznym poziomie paliwa czy dodatkowym czujniku.
Należy również sprawdzić sposób liczenia przebiegu oraz możliwość eksportowania raportów za wybrane okresy.
Dobrą praktyką jest przetestowanie odczytów w rzeczywistych warunkach i porównanie ich z innymi danymi eksploatacyjnymi pojazdu.
Dzięki temu właściciel firmy może ocenić, do jakich analiz raport będzie użyteczny, jakie ma ograniczenia i na ile jego wyniki nadają się do podejmowania decyzji dotyczących kosztów transportu.
Ostatecznie najważniejsza jest znajomość źródła danych. Wtedy raport spalania staje się narzędziem, które można właściwie interpretować, zamiast traktować każdą wyświetloną wartość jako bezwzględnie dokładny pomiar.